Hrvatska kuhinja

„Prošlo je već mnogo godina, a sve štogod u Combrayu nije bilo pozornica ili drama moga odlaska u krevet, za mene više nije postojalo, kadli nekog zimskog jutra, kad sam se vratio kući, majka vidje da mi je hladno, pa mi ponudi da protiv svoga običaja popijem malko čaja. Isprva odbih, a zatim, ne znam zašto, pristadoh. Ona posla po jedan od onih kratkih i punanih kolača, koje zovu Mala Madelaine, a koji imaju oblik, kao da su izliveni u ižljebanoj ljušturi s oklopa Svetog Jakova. I tako uskoro makinalno prinesoh usnama žličicu čaja, u koji sam stavio komadić madelaine, da se razmekša. Bio sam utučen i iznemogao od tog turobnog jutra i perspektive žalosne budućnosti. Ali u istom onom trenutku, kad je gutljaj čaja izmiješan s mrvicama kolača dotakao moje nepce, ja uzdrhtah, svrativši pažnju na nešto izvanredna, što se zbivalo u meni. Preplavilo me neko divno uživanje, koje se pojavilo bez ikakve veze s bilo čime oko mene, ali mu nisam znao uzroka. Smjesta mi sve životne nedaće postadoše ravnodušne, njegovi mi se porazi učiniše bezopasni, a njegova kratkoća prividnom. Bilo mi je, kao kad čovjeka opije ljubav, koja isto tako ispunja dragocjenim sadržajem; ili, još točnije, taj sadržaj nije bio u meni, on je bio istovjetan sa mnom. Prestao sam se osjećati slab, bespomoćan, smrtan.“

Imate li kada osjećaj da Vas neka hrana i njeni okusi vraćaju u djetinjstvo? Iako hrvatska kuhinja nema baš nikakvu poveznicu s francuskom, postoji jedna kolačić koji me neodoljivo podsjeća na Proustov – šape – stoga ću u ovom postu donijeti neke poznate hrvatske okuse i recepte koje me podsjećaju na toplu i sigurnu bakinu kuhinju i koji me svaki, ali baš svaki put prebace u duge, tople dane ljeta koje sam provodila kod bake i djeda u Lici. Baš kao i Prousta – njegov kolačić!

Hrvatska kuhinja je prilično regionalna. Dok ćete u Dalmaciji svakodnevno dobiti ribu na lešo začinjenu maslinovim uljem, jednom Slavoncu nikada neće pasti na pamet poslužiti Vam ribu (osim u fiš-paprikašu), kulen, krvavice i ostale mesne delicije ovdje su redovito na jelovniku. Pretpostavljam isto tako kako jednom stanovniku Slavonije nikada ne bi palo na pamet napraviti kajganu s tartufima ili divljim šparogama što redovito jedu Istrani. Dok se u Lici jede polenta s vrhnjem, u Zagorju se to isto jelo jede s mlijekom (žganci s mlijekom).

No koja su to jela tipično hrvatska?

ZAGORSKI ŠTRUKLI

PURICA S MLINCIMA

DALMATINSKA PAŠTICADA

PAŠKI SIR

SIR ŠKRIPAVAC

JANJETINA S RAŽNJA

TELETINA ISPOD PEKE

ISTRARSKI FUŽI S TARTUFIMA

SARMA

PUNJENA PAPRIKA

ZAGREBAČKI ODREZAK

DAGNJE NA BUZARU

ORAHNJAČA

SAMOBORSKA KREMŠNITA

ROŽATA

Ako se pitate jede li prosječan Hrvat svakodnevno neko od tradicionalnih jela – morat ću Vas razočarati. Na našim je jelovniku uglavnom pizza, tjestenina, variva, a u našem domu tikvice na sto načine, pregršt salate i obilje raznih sireva.

Napišite nam u komentarima koja su Vaša omiljena hrvatska jela?

Nauka języka i muzyka

Sandra już wcześniej zaprezentowała ten temat po chorwacku... ale żeby przeczytać post po chorwacku, trzeba sie tego języka nauczyć :) A nauka nie musi być nudna, ba! Nawet nie jest trudna! Bo jeśli się lubi... kocha dany kraj, w naszym wypadku Chorwację, to nauka języka chorwackiego okaże się przyjemna, łatwa i możliwa nawet dla tych, którzy nie posiadają talentu do języków obcych...chociaż, moim zdaniem, każdy taki talent ma :) 
Wszystko zależy od nastawienia, motywacji i sposobu nauki!

Jednym, wręcz idealnym posobem, jest nauka poprzez muzykę! 

Muzka nie jest nikomu obca, słuchamy jej w aucie, w domu, a niektórzy to mają słuchawki w uszach nieustannie...o zgrozo! Rowerzyści, piesi, kierujący autem....tego nie popieramy! Nie słuchajmy muzyki w tych przypadkach, jest to bardzo niebezpieczne...

Wracając do nauki języka chorwackiego, słuchanie piosenek okaże się od tej pory dla nas niesamowicie pomocne. Uczymy się nowych słówek, całych fraz, wymowy...

Zacznijmy od dwukrotnego przesłuchania ulubionej piosenki. Po prostu słuchamy... przenosimy się myślami do słonecznej Chorwacji :) 
Potem, jeśli ktoś ma talent wokalny, za trzecim razem próbuje śpiewać :) 
Ponoć "śpiewać każdy może, trochę lepiej, lub trochę gorzej...ale nie o to chodzi, jak co komu wychodzi..." ;) Zatem wszyscy śpiewamy! 
Następnie znajdujemy w interencie tekst danej piosenki i czytamy go na głos. 
Czynność można powtórzyć :) Wolno, wyraźnie. 
Słuchając za czwartym razem, patrzymy na tekst (najlepiej go sobie wydrukować, podkreślać nieznane słowa) 
Teraz czas na pracę ze słownikiem. Tak, tak. Nie klikamy w internecie "tłumacz", ale szukamy, tradycyjnie, nowych słów w słowniku. Wypisujemy znaczenie. 
Można raz jeszcze przeczytać, już ze zrozumieniem. 

Etap końcowy - słuchamy i śpiewamy! :) Jakie to przyjemne! 

Dobrym, pomocnym ćwiczeniem jest wypełnianie luk w tekście. Najlepiej poprosić kogoś, żeby wykreślił nam słowa z piosenki, a my, słuchając jej, będziemy starać się te słowa wypisać. 
Ponieżej podam Wam przykłady. We wcześniejszym poście Sandry również macie kilka przykładów.

Do dzieła! Miełgo słuchania i śpiewania! :)

Jedina, ti si ta koja moje ............... zna.

........... ti, ljubavi, ........... što je u meni

............. priznajem, a pred ............... pristajem

Da .............. s tobom .............. ostanem.

........... me ............, najjače što znaš

........... me ............

Tebi ................

Sad kada ............... si

Ova ljubav neće .................

Ni ova ..........., ni ovaj ................

Ni ovaj .............., ni ovaj ...............

Jedina, ............ ja

................ bez ...............

Pogledom ............

Više nego ................

................ nasmijan,

Ja ti ................. poklanjam

Ovo ................ što pred svima ....................

 Ako ________ me 

ja ti pružam 

ako _______ me dat ću sve šta san ti dužan

Ako _______ me 

prostit ćes mi grije 

pokaja san se

pusti ______ da se smije

Nebom plovi dan modro _____ ljulja 

sritan sam kad znan

da me tvoja _______ čuva

Nebom plovi dan 

modro ______ ljulja 

opet _______ te

tvoje ______, dva dragulja

Sad _______ one dane _______ 

ove usne sad

žele _____ da te ljube 

Nebom plovi dan 

modro ______ ljulja 

sritan sam kad znan

da me tvoja _______ čuva

Nebom plovi dan 

modro ______ ljulja 

opet _______ te

tvoje ______, dva dragulja.

Vjeruj u ljubav jer _________ je sve,

Vjeruj u ljubav ne ________ bez nje,

Vjeruj u ljubav i _________ nju,

Vjeruj u ljubav u ________ i zlu.

Vjeruj u ljubav i _________ nju,

Vjeruj u ljubav u _______ i zlu.

Daj mi  _______  ______ sad neka ljubav ______ nas.

Daj mi svoju ruku sad kao rijedak __________.

Daj mi svoju ruku sad _________ ljubav je uz nas,

Nek nas _______ u sretniji _________.

Daj mi ______ ________ sad neka ljubav ________ nas.

Daj mi svoju ruku sad kao rijedak ________.

Daj mi svoju ruku sad _______ ljubav je uz nas,

Ona može promijeniti ________.

Učenje jezika i glazba

Poznato je da glazba može biti učinkovit način učenja stranog jezika. Kao kada gledamo film u originalnoj verziji, tekstovi su pjesme dobar izvor za učenje riječi i fraza. Također, izvrsna su vježba za vježbanje izgovora. Izaberite glazbu koju volite. Najbolje bi bilo izabrati pjesme koje ste već nekada čuli i koje Vam se sviđaju. Moguće je da ćemo omiljenu pjesmu čuti i nekoliko puta dnevno, ne obraćajući pažnju na sadržaj pjesme i riječi. Sljedeći je korak – pjevušenje! Pokušajte pjevušiti pjesmu koja Vam se sviđa bez čitanja teksta. Ova je vježba izvrsna za vježbanje izgovora. Nije važno ne razumijete li značenje onog što pjevate. Za početak se usredotočite samo na izgovor riječi. Sljedeći je korak sadržaj pjesme.  Postoji već niz web stranica koje nude izvorni tekst i prijevod na Vaš jezik. Nakon što ste naučili prevedene riječi, ponovno poslušajte pjesmu s riječima koje sada znate. Sasvim drugi doživljaj pjesme, zar ne?

Nakon nekog vremena, zapamtit ćete pjesmu i znati njen sadržaj i riječi – bez problema, pjevušeći ju dok obavljate svakodnevne aktivnosti – dok kuhate, vozite automobil ili se tuširate.

Aga je osmilila izvrsnu vježbu za svoje učenike hrvatskog koju ću koristiti i na svojim satovima.

Vaš je zadatak dopuniti riječi pjesama koje Vam donosim u nastavku.

Pjevajte s nama!

Oliver & Gibonni - Sreća

Sreća, da sam slobodan od _____
I više nemam slabosti ni za _____ hrabrosti

____, niti ima niti treba
K'o će me očarati, pa me razočarati

Našao sam _____ na slobodi
U praznoj postelji i hladnoj ____
I kako to _____?
Ne mogu od sreće disati

Našao sam ____ na drugoj strani
Nemam ____ da netko fali
Kako to opisati?
Ne mogu od sreće disati

Sad sam ____ od želja
I nema smisla sanjati
Na ljude se oslanjati

Sreća, držat će mi _____
Sad imam život i svoju slobodu
I imam druge koje dođu i odu

Našao sam mir na slobodi
U tuđoj ______ i tuđoj sobi
Kako to opisati?
Ne mogu od sreće disati

Našao sam ______ na drugoj strani
Nemam _____ da netko fali
Kako to opisati?
Ne mogu od sreće disati

Više nemam slabosti ni za ljubav hrabrosti
Sreća

Neno Belan - Rijeka snova

Ustani, jutro je, novi dan ___________
pusti da poljupcem _____ ti umijem

Ref.
Jer moja _____ samo s tobom postoji
i nema nikog da mi tebe zamijeni
da li znaš da svaku tvoju _____ teško upijam kao sol 
i svaku tvoju ______ svojom osjećam

Kreni i ne brini, _____ moj najdraži
svijetom ponesi svoj _____ blag, iskreni

Ref.
Sve što sam stvarao jednom će nestati
a što je vrijedilo s tobom će živjeti

Da li znaš da svaku tvoju ____ teško upijam kao sol 
i svaku tvoju sreću svojom osjećam, _____ moj

Hari Roncevic - Sine moj

Svud, _______ te oko sebe
i stalno ćutim one ____
koje su mi potrebne

Znam, vezao sam se uz ____
al' pružila si mi _____
_____ sam je tražio

Rijeka ____, vrelo nade
vrtlog želja, ____ moj
našao sam sve na ovoj ____

Moje ____ sad trepere
poput ____ sjaje se
u daljinu gledam, ____ ondje je

Ref.
U-hu, tko si ti
što me ljubiš tako nježno
dok na nebu sviće ____

U-hu, tko si ti
što te _____ kako dišeš
blizu uspavanog ____

Učenje uz televizijske serije

Gotovo sam sigurna da je svatko barem jednom proveo cijelu subotu ili  čak cijeli vikend gledajući svoju omiljenu seriju na Netflixu, na kraju dana osjećajući grižnju savjesti zbog suludo utrošenog vremena. Sada zamislite da ste proveli 6 sati ispred ekrana nazivajući to vrijeme „vremenom učenja“? Bolje zvuči, zar ne? Za sve one koji uče neki strani jezik, televizija može biti odličan izvor učenja nekog stranog jezika.

Svojim učenicima hrvatskog jezika uvijek kažem kako je potrebno strpljene i vrijeme. Zamislite samo koliko puta je tek rođeno dijete moralo čuti riječ mama da bi ju uistinu i ponovilo. Ili, koliko je dugo tek moralo promatrati odraslu osobu koja koristi komplicirane glagolske oblike i ispravne oblike padeža imenice prije no što je izreklo svoju prvu savršenu rečenicu: Mama, gladan sam! Malom djetetu potrebno je 3 godine kako bi naučilo  osnovne riječi sporazumijevanja i 6 godina za naprednu konverzaciju, a niti s učenjem u odrasloj dobi nije drugačije. Dajte si, stoga, vremena. A u tom razdoblju učenja činite stvari koje su, uz učenje jezika, ne samo naporne no i ugodne. Pokušajte od procesa učenja učiniti užitak, a ne pokoru. Pasivno učenje jezika je način učenja na koji mozak  prikuplja što više podataka do kojih dolazi iz izravnog razgovora ili iz vizualnih ili audio medija. Ne postoji veća baza podataka za to prikupljanje od Vašeg TV ekrana.

Donosimo Vam neke prijedloge hrvatskih serija uz koje možete slušati i usavršavati svoje jezične vještine.

Poniżej przedstawiamy Wam spis i opis seriali, dzięki którym możecie ćwiczyć i doskonalić swój język chorwacki. 

Zlatni dvori - klasyczna historia miłości Anny i Petra, ubogiej dziewczyny ze wsi i nieodpowiedzialnego, bogatego młodzieńca, lecz w głegi duszy mającego dobre zamiary i intencje...

Samo ti pričaj - serial komediowy. Możemy śledzić losy trzech różnych par. W humorystyczny sposób są przedstawione sytuacje z życia codziennego...każdy tutaj znajdzie swoje nawyki ;)

Kud puklo da puklo - również serial komediowy, który ogłoszony został najbardziej oglądanym w 2014 i 2015 roku. Obserwujemy losy wnóków... którzy otrzymali niemały spadek.  

Stella - opowieść o dwóch utalentowanych dziewczynach, jedna walczy o życie matki, a druga o miłość i względy matki...Można się pośmiać, ale i wzruszyć oglądając kolejne odcinki.

Zora dubrovačka - akcja serialu dzieje się w Dubrowniku na początku lat dziewięćdziesiątych....Historia miłości od pierwszego wejrzenia. Historia skradzionej młodości przez wojnę. Historia o potędze miłości :)

Najbolje godine - Lorena, "miastowa" dziewczyna, dziwnym losem trafia na wieś. Tam rozpocznie swoje nowe życie. W serialu przedstawione są codzienne losy ludzi, w których wiedzowie mogą rozpoznać swoich sąsiadów, rodzinę, czy samych siebie...

Pod sretnom zvijezdom - historia czterech kobiet, przyjaciółek, które łączy silna więź z przeszłości... Każda z nich jest inna, ma inny status społeczny, prowadzi inne życie, ale wszystkie od lat przyjaźnią się i dzielą się swoimi problemami i sukcesami.

Larin izbor - ponownie historia miłości od pierwszego wejrzenia. Śledzimy życie młodej, utalentowanej dziewczyny zmagającej się z życiwoymi wyborami...

Dolina sunca - historia Evy Kralj, młodej wdowy...która po śmierci męża wyrusza do miejscowości, gdzie jej mąż miał kancelarię. Postanawia tam zostać na dłużej i od tej chwili jej życie zmienia się diametralnie...Ciekawe wątki, pełne zagadek. Oczywiście miłość jest obecna w każdym odcinku :)

Također, možete gledati i serije koje su na engleskom, njemačkom ili talijanskom (ako znate neki od tih jezika) s hrvatskim prijevodom. Na taj način istodobno usavršavate dva jezika.

Neke, meni od najdražih serija su: 

Dražesni pupoljci svibanjski

Mućke

Jack & Jill

Friends

Kada gledate, pokušajte se usredotočiti na nove riječi i fraze koje čujete. Pokušajte se držati tih fraza, tako da ih zapišete, ponoviti i koristite u razgovoru.

A u komentarima nam predložite Vaše omiljene serije!

Poljaci vs. Hrvati

Kakvi su Poljaci?... Jesu li Poljaci slični Hrvatima?

Jacy są Polacy?... Czy Polacy są podobni do Chorwatów?

Sandra napisała o przesądach, powiedzeniach i cechach Chorwatów.. ja skupię się na tym, co nas łączy z braćmi Słowianami i czego powinniśmy się od nich nauczyć...

Zacznę od nauki:

1. Zwolnijmy tempo życia!
Wiem, wiem... łatwo mówić. Wiadomo, że każdy ma mnóstwo obowiązków w pracy, w domu..zawsze brakuje nam czasu. Spójrzmy na Chorwatów! Aż dziw, że spokojnie piją w kawiarni kawę...a przecież też chodzą do pracy i mają obowiązki.

2. Cieszmy się słońcem!
Wiem... Chorwaci mają go dużo więcej... Ale cieszmy się zatem tą naszą odrobiną słońca i wyjdźmy na spacer. Nie zapomnijmy wypić kawy po drodze;)

3. Śmiejmy się!
Też wiem... Na co dzień mamy dużo zmartwień, kłopotów, problemów...ale Carpe Diem! Cieszmy się chwilą! Każdy, codziennie, może odkrywać swoje małe szczęścia! A jak już cieszymy się słońcem i pijemy kawę to jest przyjemniej :) Zauważcie, że w kawiarniach w Chorwacji zawsze jest radośnie! Chorwaci są przy tym głośni, i bardzo dobrze! Ponoć głośny śmiech dotlenia mózg i usprawnia pracę jelit....;)

4. Bądźmy mili i serdeczni!

Chorwaci to niezwykle radosny i sympatyczny naród. Tam zawsze można "zagadać" obcą osobę i miło rozmawiać. A gdyby tak u nas powiedzieć zwykłe "Dzień dobry" sąsiadowi z bloku obok?

5. Chwalić swoje! 

Chorwaci są bardzo dumni z ich morza, gór, równin.. Polecają swoje produkty, są zadowoleni i zakochani w swojej kuchni. Kochają swoją ojczyznę! My nie mamy się czego wstydzić. Mamy bardzo wiele pięknych miast, wsi, góry, morze... I nie chodzi teraz o to, żeby się ścigać, który kraj jest lepszy, ale o docenienie i promowanie tego, co mamy! Zakochajmy się w Polsce!

Tylko 5 punktów, albo aż 5! Nie twierdzę, że wszyscy Polacy są niemili, mrukliwi, wiecznie niezadowoleni... nie wszyscy! Tak samo, nie każdy Chorwat jest nieustannie uśmiechnięty. Tak się nie da ;) 

Myślę jedynie, że naprawdę byłoby piękniej, gdybyśmy byli bardziej otwarci na drugiego człowieka, z całą serdecznością i szacunkiem.. 

A co nas łączy z Chorwatami?

MIŁOŚĆ DO CHORWACJI!!! :)

Hrvati vs. Poljaci

Kada sam tek upoznala svog supruga koji je rođen i odrastao u Njemačkoj on se nije mogao načuditi mojim, no zapravo opće poznatim i priznatim hrvatskim običajima. U mojoj se obitelji vikalo kada bih oprane kose izašla van (iako nitko nikada nije dokazao da je izlazak s mokrom kosom potencijalno opasan po život) ili kada bi netko od naših ukućana hodao bos: gdje su ti šlape? Također, uzrujavali smo se kada smo stajali ili sjedili na propuhu – bilo to na ulaznim vratima, u tramvaju ili u automobilu u kojem je netko otvorio prozore obiju strana (propuh je! žustro se reagiralo, kao da ćemo propuhom izgubiti bitku za život). Ok. Tu nije kraj. Jednako je tako bilo opasno ako bi nam put prepriječila crna mačka, ako bismo u zatvorenom prostoru otvorili kišobran ili prosuli sol po stolu. U tim se, uistinu, po život kobnim situacijama trebalo braniti pljuckanjem, ni manje ni više nego tri puta, kuckanjem po drvetu ili prosipanjem soli preko lijevog ramena. Popis stvari koje donose nesreću uistinu je podugačak pa biste mogli pomisliti da se Hrvatima mogu dogoditi samo ružne stvari, što nije slučaj sa sretnim vjerovanjima – sreću donosi kiša na vjenčanju, ptičji izmet parkiran na našoj glavi ili lijevi dlan koji nas svrbi – a koji donosi novac.

No to su sve pučka vjerovanja i praznovjerja koja nam danas, kada ih čujemo, simpatično razvuku lice u osmijeh. Uz svu tehnologiju koju posjedujemo – kako se ne nasmijati čovjeku koji kucka po drvetu: da se ne urekne.

Osim što smo ponekad praznovjerni rekla bih da smo dobri kao kruh. Ne šalim se. Kada su plemeniti činovi u pitanju spremni smo u jednom danu skupiti milijune – dobrotvorni koncerti, skupljanje novca za teške operacije, podrška i empatija odlikuju nas u teškim životnim pričama.  

Ako u Google počnete pisati Zašto Hrvati, prvi pojam koji će Vam ponuditi bit će .. su tako dobri?

Volimo velike svadbe i slavlja i na veliko slavimo sve – rođenja, krstitke, prve pričesti, krizme i  svadbe. Još jedno obilježje, koje fascinira svakog stranca koji dođe u Hrvatsku su naše kave. Dođete li usred bijela dana u Zagreb na glavni trg – svi će kafići biti puni – i tako cijeli dan. Uz jednu smo kavu u stanju prosjediti više sati pretresajući teme na državnoj i svjetskoj razini, povremeno se dotičući i banalnih stvari – poput nogometa (muškarci) ili nove nijanse Clarinsovog ruža (žene).  Kava je naš hygge i posjetite li Hrvatsku – ne kršite naše pravilo – ne pijte kavu prebrzo! J

Profesor Božo Skoko odradio je izvrstan posao i napisao knjigu Kakvi su Hrvati? koju toplo preporučujem. Nedavno sam nabavila ovo izdanje iz kojeg ne bih previše otkrivala, osim jednostavne preporuke – pročitajte ove zanimljive ogleda o hrvatskom identitetu, imidžu i neiskorištenim potencijalima našeg naroda.

A kakvi su Poljaci, Ago?

Nezaboravan travanj

Ne znam zašto, ali travanj je moj najdraži mjesec. Uvijek me preplave osjećaji da će se baš ovog travnja dogoditi nešto nezaboravno. 

Nezaboravan travanj. Oduvijek sam željela posjetiti Pariz u travnju. Ili učiniti nešto divno i spektakularno po čemu bi mjesec bio nezaboravan. Sve je tako zeleno, šareno, propupano. No u ovom je mjesecu nezaboravno čak i ako samo sjedite negdje na zelenoj travi i gledate, u svoj svojoj raskoši, rascvjetane, grane trešnje.

Ante Čelan Gagić godinama je prikupljao izreke i tumačenja korijena nastanka imena svakog mjeseca te nam svoja istraživanja donio u knjizi Pučke izreke o vremenu, koju toplo preporučujem.

Ima neke duboke ugode u čitanju mudrih izreka naših starih. 

A što su naši stari rekli o travnju:

Travanj ima devet vrsta vremena na dan.

Koliko u godini ima dana – toliko u travnju ima vremena.

Zmotan kak aprilsko vreme.

Travanjsko vrijeme sedam puta na dan otjera s polja ratare.

Uvijek se laže što se prvog travnja kaže.

Travanjska kiša – svibanjsko cvijeće.

U travnju je najslađe spavati.

A kakvo je vrijeme kod vas u travnju?